Wielu polskich przedsiębiorców prowadząc działalność gospodarczą w Polsce chce uniknąć płacenia wysokich składek ZUS. Często optymalizacja polegała na zatrudnieniu się, nawet na część etatu, w kraju unijnym.
Zasady ustalania właściwego ustawodawstwa w zakresie zabezpieczenia społecznego dla obywateli UE przemieszczających się w obrębie Unii Europejskiej regulują postanowienia rozporządzenia Departamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z powołanymi przepisami, dana osoba prowadząca działalność gospodarczą w jednym kraju Unii i jednocześnie zatrudniona na umowę o pracę w innym kraju Unii, podlega ubezpieczeniom tego państwa, w którym pracuje na etacie. Oznacza to, że osoba taka nie musi opłacać składek ZUS w kraju, w którym prowadzi działalność gospodarczą.
Osoby prowadzące działalność gospodarczą zaczęły zatrudniać się w firmach na terenie krajów unijnych. Stało się to tak powszechne, że sprawą zainteresował się ZUS, który zaczął kwestionować zawarte umowy o pracę z podmiotami zagranicznymi uznając często jako nieważne i w konsekwencji domagając się zaległych składek wraz z odsetkami na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności. Część przedsiębiorców nie poddała się jednak i, odwołując się od decyzji ZUS, wstąpiła na drogę sądową.
Dzisiaj jesteśmy świadkami finału takiej sprawy, która zakończyła się w Sądzie Najwyższym, który uchylił wyroki sądów oraz decyzję ZUS.
Sprawa dotyczyła kobiety prowadzącej działalność gospodarczą w Polsce, która jednocześnie była zatrudniona się na 1/8 etatu na Słowacji. Zgodnie z powołanymi przepisami Polka została objęta ubezpieczeniami na Słowacji i zwolniona z opłacania składek ZUS jako prowadząca działalność w Polsce. Pomimo, iż Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych została przedstawiona umowa o pracę z podmiotem słowackim, to i tak ZUS zażądał dowodów na to, iż umowa ta jest rzeczywiście wykonywana. Dowody na wykonywanie pracy na Słowacji zostały przedstawione ale i tak stwierdzono, że umowa ze słowackim pracodawcą jest nieważna i służyła jedynie obejściu prawa co w konsekwencji spowodowało wydanie decyzji o podleganiu ubezpieczeniom w Polsce i zobowiązaniem do zapłaty kilkunastu tysięcy złotych tytułem zaległych składek.
Sąd Najwyższy stwierdził, iż ZUS jako Polska instytucja nie mogła unieważniać umowy zawartej z podmiotem zagranicznym, kwestionować zawartej umowy oraz badać zawartego stosunku pracy, ponieważ nie leży to w kompetencjach ZUS. Jedynie można zwrócić się z prośbą o wyjaśnienie sprawy do instytucji, w tym przypadku, słowackich celem zbadania zawartego stosunku pracy.
Powyższe rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego oznacza, że działania przedsiębiorców polegające na optymalizacji kosztów ubezpieczenia społecznego będą musiały być akceptowane przez ZUS!
Małgorzata Ziółkowska
Specjalista ds. kadr i płac w Kancelarii